Llau gwely

Mae llau gwely yn bryfed bach, parasitig sy'n bwydo ar waed. Maen nhw'n blâu nos a geir yn gyffredin mewn:

• cartrefi,
• gwestai, a
• thrafnidiaeth gyhoeddus.

Er nad yw llau gwely yn hysbys i drosglwyddo clefydau, gall eu brathiadau achosi cosi, anghysur ac adweithiau alergaidd. Gall plâu ledaenu'n gyflym drwy fagiau, dillad a dodrefn ail-law. Mae atal a chanfod yn gynnar yn bwysig iawn.

Sut i nodi llau gwely

Mae gan lau gwely sy'n oedolion gyrff bach, gwastad, hirgrwn. Maen nhw'n frown golau i frown coch mewn lliw a byddan nhw'n chwyddo ac yn dod yn goch llachar yn syth ar ôl bwydo. Gall fod yn anodd gweld wyau oni bai eich bod yn chwilio amdanyn nhw. Maen nhw fel arfer yn wyn mewn lliw a thua'r un maint â grawn o halen.

Yn wahanol i chwain, nid yw llau gwely yn neidio ond yn symud yn gyflym dros arwynebau.

Cylch bywyd llau gwely

Mae llau gwely yn deor o wyau. Enw llau gwely anaeddfed yw nymffau. Mae nymffau yn mynd drwy 5 cam o anaeddfedrwydd lle maen nhw'n bwrw eu hysgerbwd allanol cyn dod yn llau gwely aeddfed. Mae llau gwely yn cynyddu yn eu maint gyda phob bwrw, a gall fod yn anodd eu nodi tan eu camau nymff diweddarach. Mae llau gwely hefyd yn gallu byw am hyd at flwyddyn heb fwydo, felly ni fydd eu gadael i newynu bob amser yn gweithio.

Bydd benywod yn aml yn symud ymlaen ar ôl paru er mwyn osgoi cael eu haflonyddu gan wrywod. Mae hyn yn arwain at bla'n lledaenu ledled eiddo ac eiddo cyfagos eraill.

Arwyddion o lau gwely

• Brathiadau
  Nid yw llawer o bobl yn cael adwaith i frathiadau gan lau gwely oherwydd eu bod yn cymryd mai rhywbeth arall ydyn nhw, fel ecsema neu sbotiau. Os oes gennych nifer o frathiadau mewn ardal gyfyngedig, gwiriwch am arwyddion eraill o lau gwely i'w cadarnhau neu eu diystyru.
• Staeniau ysgarthol
  Mae carthion llau gwely fel arfer yn ymddangos fel staeniau bach brown neu ddu heb streipiau coch, er eu bod yn bwyta gwaed. Os oes llawer o'r staeniau gweladwy hyn ar fatres, ffrâm gwely neu ddodrefn yna gallai fod yn arwydd o bla.
• Ysgerbydau allanol wedi'u bwrw
  Gan fwrw unwaith y dydd nes cyrraedd aeddfedrwydd llawn fel arfer, bydd llau gwely yn gadael ysgerbyd allanol ar ôl gyda phob bwrw. Er gwaethaf y ffaith eu bod yn fach ac yn dryloyw, dylai digon ohonyn nhw mewn un ardal fod yn amlwg ac mae'n arwydd o bla.
• Llau gwely marw
  Os oes pla, bydd rhai yn naturiol yn cael eu gwasgu wrth i ni gysgu. Os ydych yn amau pla, gwiriwch yr ardal gyfagos am lau gwely marw.

Atal plâu

• Archwiliwch welyau a dodrefn wrth deithio a chadwch fagiau oddi ar y llawr. Gallan nhw guddio mewn bagiau, dillad ac eiddo personol. Mae hyn yn caniatáu iddyn nhw ledaenu i leoliadau newydd yn hawdd.
• Osgowch ddod â dodrefn ail-law i'ch cartref heb archwilio a glanhau trylwyr. Gall dod â dodrefn, matresi neu ddillad wedi'u defnyddio i'ch cartref heb archwilio a glanhau priodol gyflwyno llau gwely.
• Hwfrwch a thacluswch eich cartref yn rheolaidd i gael gwared ar guddfannau posibl. Mae llau gwely yn ffynnu pan fydd ganddyn nhw nifer o leoedd i guddio. Bydd tacluso eich cartref yn datgelu cuddfannau.

Trefnu apwyntiad

Trefnu apwyntiad rheoli plâu

Cyn eich apwyntiad

• Rhowch wybod i dechnegwyr os oes gennych unrhyw alergeddau neu anifeiliaid anwes.
• Cliriwch ardal llawr yr ystafell wely o eitemau, (gan gynnwys teganau plant) drwy eu rhoi mewn bag mawr (fel bagiau bin). Cadwch y bag yn yr ystafell wely i osgoi achosi pla mewn ardaloedd eraill. Mae hyn er mwyn caniatáu mynediad hawdd i bob ardal ac i arbed amser ar ddiwrnod y driniaeth. Bydd y bagiau hyn yn aros ar agor fel bod modd trin y cynnwys gan y pryfleiddiad sy'n seiliedig ar niwl. Mae'n bwysig bod y bagiau hyn yn aros yn yr ystafell o le daeth y cynnwys i atal lledaenu pryfed i ardaloedd eraill o'r eiddo.
• Symudwch luniau a drychau oddi ar yr holl waliau a'u rhoi mewn bag.
• Dylech roi eitemau trydanol yn yr ystafelloedd gwely fel teledu, fideos, cyfrifiaduron, clociau larwm ac ati mewn bag hefyd.
• Dylech dynnu'r holl ddillad gwely o'r gwely a'u golchi ar osodiad poeth ar ddiwrnod y driniaeth. Os oes gan eich gwely ddroriau ac mae dillad a dillad gwely ynddyn nhw, dylech eu golchi yn yr un modd. Dylech symud a golchi dillad mewn cypyrddau wrth ochr y gwely, cist ddroriau a chypyrddau dillad cyn y driniaeth. Pan fydd y technegydd yn gwneud y driniaeth, gwnewch yn siŵr bod yr holl gypyrddau, droriau a chypyrddau dillad yn wag fel bod modd defnyddio'r pryfleiddiad ar yr ardaloedd hynny. Mae angen bagio'r cynnwys hefyd yn yr un ffordd ag sydd wedi'i disgrifio o'r blaen.

Canslo apwyntiad

Rhaid i chi roi 24 awr o rybudd i ganslo apwyntiad. ​